https://sputnik.af/20261005/هفت-دور-گفتوگو-یک-مسیر-فرمت-مسکو-چگونه-چهره-دیپلماسی-افغانستان-را-تغییر-داد-26027587.html
هفت دور گفتوگو، یک مسیر: "فرمت مسکو" چگونه چهره دیپلماسی افغانستان را تغییر داد
هفت دور گفتوگو، یک مسیر: "فرمت مسکو" چگونه چهره دیپلماسی افغانستان را تغییر داد
اسپوتنیک افغانستان
هفت دور گفت‌وگوها یک مسیر مشخص را ترسیم کرده است، افغانستان از حاشیه نشست‌های منطقه‌ای به متن دیپلماسی اوراسیا آمده و "فرمت مسکو" به چارچوبی تبدیل شده که بدون... 05.10.2026, اسپوتنیک افغانستان
2026-10-05T15:51+0430
2026-10-05T15:51+0430
2026-10-05T15:51+0430
تحلیل و مقالات
اسپوتنیک افغانستان
جهان
https://cdn1.img.sputnik.af/img/07ea/0a/05/26027433_0:0:1052:591_1920x0_80_0_0_08e19663723b77528b9af28ace432b4b.jpg
در نهم نومبر ۲۰۱۸، تصویری در مسکو ثبت شد که تا پیش از آن در تاریخ دیپلماسی افغانستان بی‌سابقه بود: نمایندگان تحریک اسلامی طالبان در یک میز مذاکره، رو‌بروی هیئتی از شورای عالی صلح افغانستان و در کنار نمایندگان پاکستان، چین، ایران، هند و کشورهای آسیای مرکزی نشستند.نشست مشورتی "فرمت مسکو" در مورد افغانستان سازوکاری است که در اپریل ۲۰۱۷ با گردهمایی معاونان وزیران خارجه ۱۱ کشور آغاز شد و امروز به یکی از مؤثرترین بسترهای منطقه‌ای برای بحث درباره افغانستان تبدیل شده است.نخستین دور نشست در ۱۴ اپریل ۲۰۱۷ عمدتاً بر هماهنگ‌سازی سیاست‌های کشورهای منطقه درباره بحران افغانستان متمرکز بود و نمایندگان تحریک اسلامی طالبان در آن حضور نداشتند.اما دور دوم در نومبر ۲۰۱۸ نقطه عطفی دیپلماتیک رقم زد. نمایندگان تحریک اسلامی طالبان برای نخستین بار به یک مجمع بین‌المللی دعوت شدند و در کنار هیئت شورای عالی صلح افغانستان قرار گرفتند. امریکا نیز به عنوان ناظر حضور داشت.از به رسمیت نشناختن تا مشارکت رسمیدور سوم نشست، اکتوبر ۲۰۲۱، دو ماه پس از سقوط کابل برگزار شد و نخستین نشست بین‌المللی پس از بازگشت تحریک اسلامی طالبان به قدرت بود. شرکت‌کنندگان، حاکمیت جدید را بدون به رسمیت شناختن رسمی به رسمیت شناختند و "تشکیل دولت فراگیر" را پیش‌شرط تکمیل روند آشتی ملی اعلام کردند. در این دور، پیشنهاد برگزاری یک کنفرانس بین‌المللی اهداکنندگان زیر نظر سازمان ملل نیز مطرح شد.دور چهارم در نومبر ۲۰۲۲ بدون حضور نمایندگان امارت اسلامی افغانستان برگزار شد، اما دور پنجم در سپتمبر ۲۰۲۳ در کازان به توافقی روشن رسید: کشورهای عضو بر ضرورت جلوگیری از بازگشت امریکا به افغانستان تأکید کردند و خواستار آزادی بیشتر زنان و مبارزه با تروریزم شدند.دور ششم در اکتوبر ۲۰۲۴ در مسکو، شاهد حضور هیئت امارت اسلامی افغانستان به ریاست امیرخان متقی بود. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در این نشست خواستار لغو تحریم‌های غرب علیه افغانستان شد و قزاقستان و قرقیزستان نیز نام "جنبش طالبان" را از فهرست گروه‌های ممنوعه خود حذف کردند.دور هفتم: امارت اسلامی افغانستان به عنوان عضو رسمیسرانجام، دور هفتم در ۷ اکتوبر ۲۰۲۵ نقطه اوج این مسیر بود: افغانستان برای نخستین بار به عنوان عضو رسمی فرمت مسکو در نشست شرکت کرد—پس از آنکه روسیه در جولای همان سال دولت امارت اسلامی افغانستان را به رسمیت شناخت. امیرخان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه امارت اسلامی، در سخنرانی خود از روسیه به دلیل این "گام شجاعانه" قدردانی کرد و آن را مسیری برای همکاری عملی پس از دهه‌ها انزوا خواند.در بیانیه پایانی این دور، کشورهای عضو بر حمایت از "افغانستان مستقل، متحد و صلح‌آمیز" تأکید کردند و هرگونه تلاش برای استقرار پایگاه‌های نظامی خارجی در افغانستان و کشورهای همسایه را "غیرقابل قبول" خواندند. این موضع مشترک، به‌ویژه در شرایطی که امریکا در همان دوره فشارهایی برای بازپس‌گیری پایگاه بگرام اعمال می‌کرد، نشان‌دهنده همگرایی بی‌سابقه‌ای میان کشورهایی بود که در سایر حوزه‌ها رقابت‌های جدی دارند. لاوروف در این نشست همچنین خواستار بازگرداندن دارایی‌های مسدودشده افغانستان و پذیرش مسئولیت بازسازی این کشور از سوی غرب شد.فرمت مسکو به عنوان یک مدل منطقه‌ایآنچه فرمت مسکو را از سایر ابتکارات بین‌المللی درباره افغانستان متمایز می‌کند، ماهیت منطقه‌ای و غیرغربی آن است.برخلاف نشست‌های تحت رهبری سازمان ملل یا ابتکارات غربی، فرمت مسکو کشورهای همسایه افغانستان را گرد هم می‌آورد—کشورهایی که بیشترین تأثیر را از ناپایداری در افغانستان می‌پذیرند و در عین حال، بیشترین توان را برای کمک به ثبات آن دارند. تحلیلگران در این باره می‌گویند: "کشورهای منطقه به طور فزاینده‌ای درک می‌کنند که ناپایداری در افغانستان مستقیماً بر امنیت جمعی و توسعه اقتصادی آنان تأثیر می‌گذارد".
https://sputnik.af/20190124/نشست-جدید-فارمت-مسکو-افغانستان-3059360.html
https://sputnik.af/20230929/انتظار-و-توقع-ها-از-نشست-فارمت-مسکو-درمورد-افغانستان-16077893.html
https://sputnik.af/20251007/21019860.html
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
خبرها
da_DA
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
تحلیل و مقالات, اسپوتنیک افغانستان, جهان
تحلیل و مقالات, اسپوتنیک افغانستان, جهان
هفت دور گفتوگو، یک مسیر: "فرمت مسکو" چگونه چهره دیپلماسی افغانستان را تغییر داد
هفت دور گفت‌وگوها یک مسیر مشخص را ترسیم کرده است، افغانستان از حاشیه نشست‌های منطقه‌ای به متن دیپلماسی اوراسیا آمده و "فرمت مسکو" به چارچوبی تبدیل شده که بدون آن، تصویر امروز همکاری‌های منطقه‌ای درباره افغانستان ناقص می‌ماند.
در نهم نومبر ۲۰۱۸، تصویری در مسکو ثبت شد که تا پیش از آن در تاریخ دیپلماسی افغانستان بی‌سابقه بود: نمایندگان تحریک اسلامی طالبان در یک میز مذاکره، رو‌بروی هیئتی از شورای عالی صلح افغانستان و در کنار نمایندگان پاکستان، چین، ایران، هند و کشورهای آسیای مرکزی نشستند.
نشست مشورتی "فرمت مسکو" در مورد افغانستان سازوکاری است که در اپریل ۲۰۱۷ با گردهمایی معاونان وزیران خارجه ۱۱ کشور آغاز شد و امروز به یکی از مؤثرترین بسترهای منطقه‌ای برای بحث درباره افغانستان تبدیل شده است.
نخستین دور نشست در ۱۴ اپریل ۲۰۱۷ عمدتاً بر هماهنگ‌سازی سیاست‌های کشورهای منطقه درباره بحران افغانستان متمرکز بود و نمایندگان تحریک اسلامی طالبان در آن حضور نداشتند.
اما دور دوم در نومبر ۲۰۱۸ نقطه عطفی دیپلماتیک رقم زد. نمایندگان تحریک اسلامی طالبان برای نخستین بار به یک مجمع بین‌المللی دعوت شدند و در کنار هیئت شورای عالی صلح افغانستان قرار گرفتند. امریکا نیز به عنوان ناظر حضور داشت.
از به رسمیت نشناختن تا مشارکت رسمی
دور سوم نشست، اکتوبر ۲۰۲۱، دو ماه پس از سقوط کابل برگزار شد و نخستین نشست بین‌المللی پس از بازگشت تحریک اسلامی طالبان به قدرت بود. شرکت‌کنندگان، حاکمیت جدید را بدون به رسمیت شناختن رسمی به رسمیت شناختند و "تشکیل دولت فراگیر" را پیش‌شرط تکمیل روند آشتی ملی اعلام کردند. در این دور، پیشنهاد برگزاری یک کنفرانس بین‌المللی اهداکنندگان زیر نظر سازمان ملل نیز مطرح شد.
دور چهارم در نومبر ۲۰۲۲ بدون حضور نمایندگان امارت اسلامی افغانستان برگزار شد، اما دور پنجم در سپتمبر ۲۰۲۳ در کازان به توافقی روشن رسید: کشورهای عضو بر ضرورت جلوگیری از بازگشت امریکا به افغانستان تأکید کردند و خواستار آزادی بیشتر زنان و مبارزه با تروریزم شدند.
دور ششم در اکتوبر ۲۰۲۴ در مسکو، شاهد حضور هیئت امارت اسلامی افغانستان به ریاست امیرخان متقی بود. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در این نشست خواستار لغو تحریم‌های غرب علیه افغانستان شد و قزاقستان و قرقیزستان نیز نام "جنبش طالبان" را از فهرست گروه‌های ممنوعه خود حذف کردند.
دور هفتم: امارت اسلامی افغانستان به عنوان عضو رسمی
سرانجام، دور هفتم در ۷ اکتوبر ۲۰۲۵ نقطه اوج این مسیر بود: افغانستان برای نخستین بار به عنوان عضو رسمی فرمت مسکو در نشست شرکت کرد—پس از آنکه روسیه در جولای همان سال دولت امارت اسلامی افغانستان را به رسمیت شناخت. امیرخان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه امارت اسلامی، در سخنرانی خود از روسیه به دلیل این "گام شجاعانه" قدردانی کرد و آن را مسیری برای همکاری عملی پس از دهه‌ها انزوا خواند.
در بیانیه پایانی این دور، کشورهای عضو بر حمایت از "افغانستان مستقل، متحد و صلح‌آمیز" تأکید کردند و هرگونه تلاش برای استقرار پایگاه‌های نظامی خارجی در افغانستان و کشورهای همسایه را "غیرقابل قبول" خواندند. این موضع مشترک، به‌ویژه در شرایطی که امریکا در همان دوره فشارهایی برای بازپس‌گیری پایگاه بگرام اعمال می‌کرد، نشان‌دهنده همگرایی بی‌سابقه‌ای میان کشورهایی بود که در سایر حوزه‌ها رقابت‌های جدی دارند. لاوروف در این نشست همچنین خواستار بازگرداندن دارایی‌های مسدودشده افغانستان و پذیرش مسئولیت بازسازی این کشور از سوی غرب شد.
فرمت مسکو به عنوان یک مدل منطقه‌ای
آنچه فرمت مسکو را از سایر ابتکارات بین‌المللی درباره افغانستان متمایز می‌کند، ماهیت منطقه‌ای و غیرغربی آن است.
برخلاف نشست‌های تحت رهبری سازمان ملل یا ابتکارات غربی، فرمت مسکو کشورهای همسایه افغانستان را گرد هم می‌آورد—کشورهایی که بیشترین تأثیر را از ناپایداری در افغانستان می‌پذیرند و در عین حال، بیشترین توان را برای کمک به ثبات آن دارند. تحلیلگران در این باره می‌گویند: "کشورهای منطقه به طور فزاینده‌ای درک می‌کنند که ناپایداری در افغانستان مستقیماً بر امنیت جمعی و توسعه اقتصادی آنان تأثیر می‌گذارد".
