https://sputnik.af/20260917/نگاهی-به-بحران-برق-در-افغانستان-و-چالشهای-واردات-از-همسایگان-25790639.html
نگاهی به بحران برق در افغانستان و چالشهای واردات از همسایگان
نگاهی به بحران برق در افغانستان و چالشهای واردات از همسایگان
اسپوتنیک افغانستان
با گذشت سالها از تلاشهای پراکنده برای نوسازی زیرساختها، بحران کمبود انرژی برق همچنان یکی از بزرگترین موانع توسعه اقتصادی، رفاه اجتماعی و استقرار صنعتی در... 17.09.2026, اسپوتنیک افغانستان
2026-09-17T13:39+0430
2026-09-17T13:39+0430
2026-09-17T13:39+0430
افغانستان
https://cdn1.img.sputnik.af/img/44/72/447244_0:103:3277:1946_1920x0_80_0_0_110b552adf0b65cb9e764271e47dc9ca.jpg
پایتخت افغانستان و سایر شهرهای بزرگ کشور، هنوز هم در بیشتر ایام سال، بهویژه در فصلهای سرد زمستان و گرم تابستان، با نظام پرچوی (قطعیهای مکرر و طولانی) دستوپنجه نرم میکنند.ریشههای اصلی این بحران انرژی و گره سردرگم وابستگی به برق وارداتی از کشورهای همسایه، را در این مقاله بررسی میکنیم.- تقاضای بالا، تولید ناچیز داخلیافغانستان برای چرخش چرخهای اقتصادی و تأمین نیازهای اولیه شهروندان خود به حداقل ۵,۰۰۰ مگاوات برق نیاز دارد؛ رقمی که با در نظر گرفتن توسعه صنعتی مطلوب، تا ۹,۰۰۰ مگاوات نیز برآورد میشود. با این حال، کل ظرفیت موجود در شبکه ملی برق کشور به سختی به ۱,۰۰۰ مگاوات میرسد.تنها حدود ۲۰ درصد از برق مصرفی کشور در داخل تولید میشود. این تولید محدود نیز عمدتاً به سدهای آبی قدیمی نظیر نغلو، ماهیپر، سروبی، سلما و کجکی متکی است که میزان خروجی آنها مستقیماً تحت تأثیر خشکسالیهای پیدرپی و نوسانات فصلی آب قرار دارد.- گره سردرگم واردات؛ چهار همسایه و یک شبکه لرزانافغانستان نزدیک به ۸۰ درصد برق مصرفی خود را از چهار کشور همسایه وارد میکند. این وابستگی ساختاری، سالانه هزینهای سنگین بین ۲۲۰ تا ۳۰۰ میلیون دالر امریکایی را بر بودجه کشور تحمیل میکند. نقشه تأمین برق وارداتی افغانستان به شرح زیر است:ازبکستان: بزرگترین تأمینکننده برق کابل و شمال کشور است. با این حال، خطوط انتقال ازبکستان به دلیل مسائل فنی در داخل این کشور یا افت شدید دما در زمستان، مکرراً دچار قطعی یا کاهش ولتاژ میشوند.تاجیکستان: بخش عمدهای از برق ولایات شمالی و شرقی را تأمین میکند. قراردادهای برق با تاجیکستان معمولاً فصلی بوده و در زمستانها به دلیل نیاز خود تاجیکستان به انرژی، کاهش مییابد.ترکمنستان: برق ولایات غربی و شمالغربی (مانند هرات و فاریاب) را پوشش میدهد و نسبت به دو همسایه شمالی دیگر، از ثبات نسبی بیشتری برخوردار بوده است.ایران: بخش دیگری از نیازهای ولایات غربی (بهویژه هرات و نیمروز) را تأمین میکند، اما ناترازی شدید برق در داخل ایران در فصل تابستان، بارها صادرات به افغانستان را با اختلال مواجه کرده است.بزرگترین پارادوکس در جغرافیای اقتصادی افغانستان این است که این کشور روی مخزنی عظیم از انرژیهای تجدیدپذیر خوابیده است، اما در تاریکی به سر میبرد. طبق آمارهای کارشناسی:بحران برق در افغانستان را نمیتوان صرفاً با تمدید قراردادهای سالانه با همسایگان حل کرد. واردات برق یک "مُسکن موقت" است، نه یک درمان قطعی.تا زمانی که چرخ تولید داخلی انرژی حرکت جدی خود را آغاز نکند، پایتخت و صنایع افغانستان همچنان گروگانِ نوسانات فنی و مصلحتهای سیاسی کشورهای همسایه باقی خواهند ماند.اخیرا سخنگوی شرکت ملی برق افغانستان (برشنا) اعلام کرده است که در ۱۱ ولایت کشور، بیش از ۲۰ طرح تولید انرژی آفتابی به ظرفیت مجموعی ۸۳۴ مگاوات برق زیر کار است.به گفته وی، ارزش مجموعی این طرحها نزدیک به هشت میلیارد افغانی برآورد شده است که در ظرف دو تا سه سال آینده تکمیل خواهند شد.
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
خبرها
da_DA
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
اسپوتنیک افغانستان
feedback.me@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
افغانستان
نگاهی به بحران برق در افغانستان و چالشهای واردات از همسایگان
با گذشت سالها از تلاشهای پراکنده برای نوسازی زیرساختها، بحران کمبود انرژی برق همچنان یکی از بزرگترین موانع توسعه اقتصادی، رفاه اجتماعی و استقرار صنعتی در افغانستان به شمار میرود.
پایتخت افغانستان و سایر شهرهای بزرگ کشور، هنوز هم در بیشتر ایام سال، بهویژه در فصلهای سرد زمستان و گرم تابستان، با نظام پرچوی (قطعیهای مکرر و طولانی) دستوپنجه نرم میکنند.
ریشههای اصلی این بحران انرژی و گره سردرگم وابستگی به برق وارداتی از کشورهای همسایه، را در این مقاله بررسی میکنیم.
- تقاضای بالا، تولید ناچیز داخلی
افغانستان برای چرخش چرخهای اقتصادی و تأمین نیازهای اولیه شهروندان خود به حداقل ۵,۰۰۰ مگاوات برق نیاز دارد؛ رقمی که با در نظر گرفتن توسعه صنعتی مطلوب، تا ۹,۰۰۰ مگاوات نیز برآورد میشود. با این حال، کل ظرفیت موجود در شبکه ملی برق کشور به سختی به ۱,۰۰۰ مگاوات میرسد.
تنها حدود ۲۰ درصد از برق مصرفی کشور در داخل تولید میشود. این تولید محدود نیز عمدتاً به سدهای آبی قدیمی نظیر نغلو، ماهیپر، سروبی، سلما و کجکی متکی است که میزان خروجی آنها مستقیماً تحت تأثیر خشکسالیهای پیدرپی و نوسانات فصلی آب قرار دارد.
- گره سردرگم واردات؛ چهار همسایه و یک شبکه لرزان
افغانستان نزدیک به ۸۰ درصد برق مصرفی خود را از چهار کشور همسایه وارد میکند. این وابستگی ساختاری، سالانه هزینهای سنگین بین ۲۲۰ تا ۳۰۰ میلیون دالر امریکایی را بر بودجه کشور تحمیل میکند. نقشه تأمین برق وارداتی افغانستان به شرح زیر است:
ازبکستان: بزرگترین تأمینکننده برق کابل و شمال کشور است. با این حال، خطوط انتقال ازبکستان به دلیل مسائل فنی در داخل این کشور یا افت شدید دما در زمستان، مکرراً دچار قطعی یا کاهش ولتاژ میشوند.
تاجیکستان: بخش عمدهای از برق ولایات شمالی و شرقی را تأمین میکند. قراردادهای برق با تاجیکستان معمولاً فصلی بوده و در زمستانها به دلیل نیاز خود تاجیکستان به انرژی، کاهش مییابد.
ترکمنستان: برق ولایات غربی و شمالغربی (مانند هرات و فاریاب) را پوشش میدهد و نسبت به دو همسایه شمالی دیگر، از ثبات نسبی بیشتری برخوردار بوده است.
ایران: بخش دیگری از نیازهای ولایات غربی (بهویژه هرات و نیمروز) را تأمین میکند، اما ناترازی شدید برق در داخل ایران در فصل تابستان، بارها صادرات به افغانستان را با اختلال مواجه کرده است.
بزرگترین پارادوکس در جغرافیای اقتصادی افغانستان این است که این کشور روی مخزنی عظیم از انرژیهای تجدیدپذیر خوابیده است، اما در تاریکی به سر میبرد. طبق آمارهای کارشناسی:
افغانستان با داشتن بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، ظرفیت تولید ۲۲۲,۰۰۰ مگاوات برق خورشیدی را دارد.
ظرفیت باد در مناطقی مانند هرات و فراه حدود ۶۶,۰۰۰ مگاوات برآورد میشود.
رودخانههای خروشان کشور پتانسیل تولید ۲۳,۰۰۰ مگاوات برق آبی را دارا هستند.
بحران برق در افغانستان را نمیتوان صرفاً با تمدید قراردادهای سالانه با همسایگان حل کرد. واردات برق یک "مُسکن موقت" است، نه یک درمان قطعی.
تا زمانی که چرخ تولید داخلی انرژی حرکت جدی خود را آغاز نکند، پایتخت و صنایع افغانستان همچنان گروگانِ نوسانات فنی و مصلحتهای سیاسی کشورهای همسایه باقی خواهند ماند.
اخیرا سخنگوی شرکت ملی برق افغانستان (برشنا) اعلام کرده است که در ۱۱ ولایت کشور، بیش از ۲۰ طرح تولید انرژی آفتابی به ظرفیت مجموعی ۸۳۴ مگاوات برق زیر کار است.
به گفته وی، ارزش مجموعی این طرحها نزدیک به هشت میلیارد افغانی برآورد شده است که در ظرف دو تا سه سال آینده تکمیل خواهند شد.
