گزارش تحلیلی: روایت کارشناس از تقابل تاریخی غرب با روسیه و رقابت قدرتهای جهانی
© © Sputnik
عضو شوید
رقابت روسیه و غرب تنها به سیاست محدود نبوده و در حوزه‌های فناوری، علم اتمی، کشاورزی و پزشکی نیز جریان داشته است.
اختر محمد راسخ، کارشناس مسائل سیاسی و روابط بین‌الملل، در تحلیل خود از سیاست جهانی، تقابل روسیه و غرب را فراتر از یک اختلاف دیپلماتیک می‌داند و آن را ادامه یک دشمنی تاریخی بر سر جغرافیا، منابع و موقعیت راهبردی روسیه تفسیر می‌کند. او با اشاره به دیدگاه ولادیمیر پوتین می‌گوید:
"پوتین دشمنی غرب را نه صرفاً یک اختلاف سیاسی، بلکه تلاشی تاریخی علیه سرزمین، دولت و برنامه‌های راهبردی روسیه می‌داند؛ تلاشی که در طول تاریخ با هدف تضعیف ساختار درونی، فقر، اختلاف و بی‌ثباتی در روسیه دنبال شده است."
انگیزه‌های جغرافیایی و اقتصادی
راسخ در ادامه تحلیل خود، ریشه این تقابل را در وسعت سرزمینی روسیه و ثروت‌های طبیعی آن می‌جوید:
"اروپای غربی، به‌ویژه بریتانیا، و پس از آن آمریکا، در طول تاریخ کوشیده‌اند روسیه را از مسیر پیشرفت و مدیریت فضای پیرامونی خود بازدارند. ثروت نفت و گاز، مدرنیته و موقعیت جغرافیایی روسیه، آن را به هدفی راهبردی برای قدرتهای غربی تبدیل کرده است."
به باور او، رقابت روسیه و غرب تنها به سیاست محدود نبوده و در حوزه‌های فناوری، علم اتمی، کشاورزی و پزشکی نیز جریان داشته است:
"رقابت در فناوری، علم اتمی، کشاورزی و پزشکی بخشی از همان مسابقه قدرت میان روسیه و غرب بوده است؛ مسابقه‌ای که هر طرف می‌کوشید امپراتوری و نفوذ خود را گسترده‌تر و پیشرفته‌تر مدیریت کند."
از ظهور آمریکا تا مهار شوروی
این کارشناس روابط بین‌الملل، ظهور آمریکا را نقطه عطفی در این تقابل می‌داند:
"پس از ظهور آمریکا و همکاری آن با امپراتوری بریتانیا، واشینگتن به سنگری برای مقابله با امپراتوری روسیه و سپس اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد. آمریکا کوشید در آسیا و به‌ویژه در کشورهای نزدیک به روسیه، نفوذ سیاسی، اطلاعاتی و اقتصادی خود را تثبیت کند؛ امروز نیز در آسیای میانه همین هدف را دنبال می‌کند."
او در ادامه به نمونه ویتنام اشاره می‌کند:
"در ویتنام، همکاری شوروی با نیروهای ویتنامی زمینه شکست نظامی و سیاسی آمریکا را فراهم کرد."
راسخ همچنین از نقش اسرائیل و پاکستان در راهبرد غرب برای محدود کردن نفوذ شوروی در جهان عرب سخن می‌گوید:
"واشینگتن با کمک متحدان غربی و بریتانیا، از مسیر اسرائیل و پاکستان کوشید پیشروی شوروی در جهان عرب را محدود کند."
چین، روسیه و شورای امنیت
راسخ با اشاره به ظهور چین، آن را در کنار روسیه در جبهه تقابل با قدرتهای غربی می‌بیند:
"چین امروز با قدرت اقتصادی، فناوری و نظامی خود در کنار روسیه قرار گرفته و همان تقابل را با امپریالیسم و قدرتهای غربی دنبال می‌کند. پوتین نیز تأکید می‌کند که دشمنی اصلی غرب با روسیه بر سر خاک، جغرافیا و وسعت سرزمینی است."
او در بخش دیگری از تحلیل خود، ساختار شورای امنیت سازمان ملل را نیز بخشی از این رقابت می‌داند:
"در شورای امنیت، سه عضو از پنج عضو دائم در اختیار غرب است و روسیه و چین در خط نخست مقابله با آن قرار دارند؛ به همین دلیل اکثریت شورا در عمل در اختیار قدرتهای غربی است."
جنگ‌های نیابتی و ابزار دین
راسخ معتقد است بخشی از ناامنی و جنگ‌های نیابتی در آسیا محصول همین رقابت قدرتهای جهانی است:
"بخشی از ناامنی و جنگ‌های نیابتی در آسیا محصول همین رقابت قدرتهای جهانی است."
او همچنین به استفاده غرب از دین و منابع اقتصادی در جهان عرب اشاره می‌کند:
"غرب در جهان عرب از اسلام، روحانیت و دین برای مقابله با روسیه و مخالفان خود استفاده کرد و از نفت، گاز و اقتصاد منطقه بهره برد؛ امروز نیز با تکیه بر نفوذ بریتانیا در کشورهای عربی، همان ابزارها را علیه چین و روسیه به کار می‌گیرد."
جمع‌بندی
راسخ در پایان تأکید می‌کند که آنچه امروز در سیاست جهانی می‌گذرد، ادامه همان برنامه‌های راهبردی غرب و شرق است:
"آنچه امروز می‌بینیم ادامه برنامه‌های راهبردی غرب و شرق در سطح جهانی است؛ رقابتی که تاکنون سیاست جهانی را زیر مدیریت دو ابرقدرت قرار داده است."
بر اساس این تحلیل، تقابل روسیه و غرب نه یک رخداد مقطعی، بلکه محصول هم‌پوشانی جغرافیا، منابع، امنیت و رقابت قدرتهای جهانی است؛ رقابتی که به باور راسخ، همچنان چارچوب اصلی سیاست بین‌الملل را شکل می‌دهد.
"پوتین دشمنی غرب را نه صرفاً یک اختلاف سیاسی، بلکه تلاشی تاریخی علیه سرزمین، دولت و برنامه‌های راهبردی روسیه می‌داند؛ تلاشی که در طول تاریخ با هدف تضعیف ساختار درونی، فقر، اختلاف و بی‌ثباتی در روسیه دنبال شده است."
انگیزه‌های جغرافیایی و اقتصادی
راسخ در ادامه تحلیل خود، ریشه این تقابل را در وسعت سرزمینی روسیه و ثروت‌های طبیعی آن می‌جوید:
"اروپای غربی، به‌ویژه بریتانیا، و پس از آن آمریکا، در طول تاریخ کوشیده‌اند روسیه را از مسیر پیشرفت و مدیریت فضای پیرامونی خود بازدارند. ثروت نفت و گاز، مدرنیته و موقعیت جغرافیایی روسیه، آن را به هدفی راهبردی برای قدرتهای غربی تبدیل کرده است."
به باور او، رقابت روسیه و غرب تنها به سیاست محدود نبوده و در حوزه‌های فناوری، علم اتمی، کشاورزی و پزشکی نیز جریان داشته است:
"رقابت در فناوری، علم اتمی، کشاورزی و پزشکی بخشی از همان مسابقه قدرت میان روسیه و غرب بوده است؛ مسابقه‌ای که هر طرف می‌کوشید امپراتوری و نفوذ خود را گسترده‌تر و پیشرفته‌تر مدیریت کند."
از ظهور آمریکا تا مهار شوروی
این کارشناس روابط بین‌الملل، ظهور آمریکا را نقطه عطفی در این تقابل می‌داند:
"پس از ظهور آمریکا و همکاری آن با امپراتوری بریتانیا، واشینگتن به سنگری برای مقابله با امپراتوری روسیه و سپس اتحاد جماهیر شوروی تبدیل شد. آمریکا کوشید در آسیا و به‌ویژه در کشورهای نزدیک به روسیه، نفوذ سیاسی، اطلاعاتی و اقتصادی خود را تثبیت کند؛ امروز نیز در آسیای میانه همین هدف را دنبال می‌کند."
او در ادامه به نمونه ویتنام اشاره می‌کند:
"در ویتنام، همکاری شوروی با نیروهای ویتنامی زمینه شکست نظامی و سیاسی آمریکا را فراهم کرد."
راسخ همچنین از نقش اسرائیل و پاکستان در راهبرد غرب برای محدود کردن نفوذ شوروی در جهان عرب سخن می‌گوید:
"واشینگتن با کمک متحدان غربی و بریتانیا، از مسیر اسرائیل و پاکستان کوشید پیشروی شوروی در جهان عرب را محدود کند."
چین، روسیه و شورای امنیت
راسخ با اشاره به ظهور چین، آن را در کنار روسیه در جبهه تقابل با قدرتهای غربی می‌بیند:
"چین امروز با قدرت اقتصادی، فناوری و نظامی خود در کنار روسیه قرار گرفته و همان تقابل را با امپریالیسم و قدرتهای غربی دنبال می‌کند. پوتین نیز تأکید می‌کند که دشمنی اصلی غرب با روسیه بر سر خاک، جغرافیا و وسعت سرزمینی است."
او در بخش دیگری از تحلیل خود، ساختار شورای امنیت سازمان ملل را نیز بخشی از این رقابت می‌داند:
"در شورای امنیت، سه عضو از پنج عضو دائم در اختیار غرب است و روسیه و چین در خط نخست مقابله با آن قرار دارند؛ به همین دلیل اکثریت شورا در عمل در اختیار قدرتهای غربی است."
جنگ‌های نیابتی و ابزار دین
راسخ معتقد است بخشی از ناامنی و جنگ‌های نیابتی در آسیا محصول همین رقابت قدرتهای جهانی است:
"بخشی از ناامنی و جنگ‌های نیابتی در آسیا محصول همین رقابت قدرتهای جهانی است."
او همچنین به استفاده غرب از دین و منابع اقتصادی در جهان عرب اشاره می‌کند:
"غرب در جهان عرب از اسلام، روحانیت و دین برای مقابله با روسیه و مخالفان خود استفاده کرد و از نفت، گاز و اقتصاد منطقه بهره برد؛ امروز نیز با تکیه بر نفوذ بریتانیا در کشورهای عربی، همان ابزارها را علیه چین و روسیه به کار می‌گیرد."
جمع‌بندی
راسخ در پایان تأکید می‌کند که آنچه امروز در سیاست جهانی می‌گذرد، ادامه همان برنامه‌های راهبردی غرب و شرق است:
"آنچه امروز می‌بینیم ادامه برنامه‌های راهبردی غرب و شرق در سطح جهانی است؛ رقابتی که تاکنون سیاست جهانی را زیر مدیریت دو ابرقدرت قرار داده است."
بر اساس این تحلیل، تقابل روسیه و غرب نه یک رخداد مقطعی، بلکه محصول هم‌پوشانی جغرافیا، منابع، امنیت و رقابت قدرتهای جهانی است؛ رقابتی که به باور راسخ، همچنان چارچوب اصلی سیاست بین‌الملل را شکل می‌دهد.
