نگاهی بر مذاکرات صلح امارت اسلامی و پاکستان برای کاهش تنشها
© AP Photo / K.M. Chaudary
عضو شوید
پس از آغاز درگیریهای مرزی بین امارت اسلامی افغانستان و پاکستان در اکتوبر سال ۲۰۲۵، هیئتهای دو طرف چندین دور مذاکرات صلح در چهار کشور و با میانجیگری قطر، ترکیه، عربستان سعودی و چین برگزار نموده اند که هیچکدام آن به نتیجه ملموسی نرسیده است.
علت اصلی این وخامت روابط کابل با اسلامآباد، تلاش پاکستان برای نابودی شاخههای "تحریک طالبان پاکستان" (TTP) در خاک افغانستان بود که با واکنش نظامی امارت اسلامی افغانستان و سپس تشدید تنشها همراه شد. این رویدادها در پسزمینه اختلافات مرزی و سیاست اخراج پناهجویان رخ داد.
ضربه پاکستان (۹ اکتوبر): پاکستان برای اولین بار از سال ۱۹۴۷، مواضعی را در کابل و ولایت پکتیکا هدف حملات هوایی قرار داد تا رهبران TTP را از بین ببرد. اسلامآباد معتقد بود این گروه از خاک افغانستان به عنوان پناهگاه استفاده میکند.
تلافی امارت اسلامی افغانستان (۱۱ اکتوبر): مقامات افغانستان این حملات را نقض حاکمیت دانستند و طی ۲۴ ساعت با حمله به پاسگاههای مرزی پاکستان که به هر دو طرف تلفات سنگین وارد شد.
نقش هند: شدت تنشها تحت تأثیر سفر وزیر خارجه امارت اسلامی افغانستان به هند در همان روز حملات پاکستان قرار گرفت. پاکستان این حرکت را تهدیدی راهبردی در کنار همکاری مقامات افغانستان با چین میداند.
ریشههای عمیق (اختلافات حلنشده)
مرز "دیورند": این خط فرضی که توسط استعمارگران کشیده شده، هرگز از سوی افغانستان به رسمیت شناخته نشده و قبایل پشتون را در دو سوی مرز جدا کرده است.
بازگشت اجباری پناهجویان: پاکستان در سال ۲۰۲۵ بیش از یک میلیون مهاجر افغان را اخراج کرد که این امر باعث تشدید مشکلات اقتصادی افغانستان و افزایش خشم مردم این کشور شد.
روند مذاکرات مقامات دو کشور در کشورهای مختلف
پس از یک هفته درگیری مرزی، دو طرف در ۱۹ اکتوبر ۲۰۲۵ و با میانجیگری قطر و ترکیه بر سر آتشبس فوری توافق کردند.
دور اول (آتشبس): در ۱۹ اکتوبر ۲۰۲۵ در دوحه برگزار شد و طرفین بر سر یک آتشبس فوری توافق کردند که به یک هفته درگیری مرگبار پایان داد.
دور دوم (شکست در صلح): در ۲۸ اکتوبر ۲۰۲۵، دور دوم مذاکرات در دوحه به شکست انجامید و طرفین نتوانستند به توافق عملی برای حل اختلافات دست یابند.
مذاکرات استانبول: در ۶ نومبر ۲۰۲۵ در استانبول آغاز شد. این دور با هدف نهاییسازی آتشبس و ایجاد سازوکار نظارتی برگزار شد، اما این دور نیز به نتیجه ملموسی نرسید و پاکستان تهدید به پاسخ نظامی کرد.
مذاکرات جده: در زمستان ۲۰۲۵ یک دور مذاکرات صلح بین امارت اسلامی افغانستان و پاکستان در شهر جده به میانجیگری عربستان سعودی برگزار شد که به دلیل عدم انعطافپذیری دو طرف، به نتیجهیی نرسید.
مذاکرات اورومچی: در ماه اپریل ۲۰۲۶ پاکستان مذاکرات یک بین نمایندگان امارت اسلامی افغانستان و پاکستان در شهر اورومچی، پشت درهای بسته به میزبانی چین برگزار شد که به نتیجه ملموسی نرسید.
تمام مذاکرات صلح بین افغانستان و پاکستان که عمدتاً بر آتشبس موقت و کنترول گروههای مسلح متمرکز بود به دلیل اختلاف بنیادین بر سر به رسمیت شناختن خط دیورند و اتهامزنیهای امنیتی، هیچکدام به راهحل دایمی منجر نشد و درگیریها همچنان ادامه دارد.
این در حالیست که روسیه نیز بارها طرفین را به خویشتنداری فرخوانده و آمادگی برای تسهیل روند مذاکراتی بین دو کشور را اعلام کرده است.
اخیراً مقامات اسلامی افغانستان بر انجام مذاکرات با پاکستان جهت حل و فصل منازعات مرزی، تاکید داشته اند و سخنگوی وزارت خارجه پاکستان نیز گفته است که کشورش برای مذاکرات آماده است، اما هرگونه سازوکار دوجانبه با امارت اسلامی افغانستان به "اقدامات ملموس، نه صرفا اطمیناندهی" بستگی خواهد داشت.
